Luisterangst

maaike_rondEen paar jaar geleden kwam één van mijn bekenden tijdens de borrel met een lullige opmerking over Marokkanen. Ik voelde mij erg ongemakkelijk.

‘Oh! Discriminatie! Gevaarlijk! De kop indrukken! Nu!’

Gevalletje spreekdrang van mijn kant.

Maar ik wist eigenlijk niet wat ik moest zeggen, tegen een bekende die recht tegenover me zat en eigenlijk best wel een aardige vent was. Ik mompelde wat van ‘nou…’

Daarna kwam ook nog zijn aardige vrouw – die het probeerde glad te strijken – met ‘joh, het zijn toch óók mensen’.

Voor mijn gemoedsrust legde ik haar woorden maar uit als ‘joh, niet generaliseren, ze zijn niet allemaal zo.’ En daar lieten we het dan maar bij.

Vanachter je computer verontwaardigd over onbekende anderen oordelen – ‘discriminatie!’, ‘seksisme!’, ‘vooroordelen!’, ‘racisme!’ en het momenteel ook erg populaire ‘dom!’ – is niet zo ingewikkeld.

Maar in het echt met elkaar samenleven en een gesprek voeren met bekenden die een jou onwelgevallige mening erop na lijken te houden vind ik in de praktijk wel lastig.

Nou ben ik van het type dat ook nog eens graag vriendjes blijft met iedereen. Ik voel me prima bij duidelijkheid, maar niet bij polarisatie.

Dat heeft iets slaps (‘pleaser’), een voordeel is wel dat je geduldig naar overeenkomsten met anderen blijft zoeken.

En dan vind ik bijvoorbeeld: angst.

‘De rechtse boze medemens is eigenlijk bang’, hoor je wel eens van links.

En daar een beetje meewarig achteraan: ‘bang dat zijn veilige overzichtelijke wereldje instort’.

Maar kijk nou eens naar de linkse Gutmenschen – waar ik mezelf toe reken. Die zijn toch óók bang dat hun veilige overzichtelijke wereldje instort? Dat het ze uit de klauwen loopt, dat bijvoorbeeld racisme de boventoon gaat voeren?

Ikzelf ben het allerbangst dat we elkaar kwijtraken en dat een volksmenner met een grote bek en slechte plannen er met de macht vandoor gaat.

Van polarisatie kun je iedereen de schuld geven, maar je  laten polariseren doe je toch echt zelf. Dus ik stel voor om dat niet meer te laten gebeuren. Wij burgers gaan maar weer eens naar mekaar luisteren, on-line en off-line.

En dan zoveel mogelijk dat laatste, in het echt, hè: in onze huiskamers, buurthuizen en op georganiseerde burgerfora.

‘Vertel.’ En dan echt luisteren en oprechte vragen stellen.

Voor de duidelijkheid: echt luisteren is niet hetzelfde als op je beurt wachten en dan retorische vragen stellen als: ‘Zie jij nou écht niet dat je een niet-empathische racist bent?’ en: ‘Zie jij nou écht niet dat je een politiek correcte wegkijker bent?’

Linkse en rechtse stokpaardjes staan meestal te trappelen van ongeduld om de ander te vertellen hoe fout diens standpunten zijn.

Maar onlangs heb ik de ontdekking gedaan dat stilte in een gesprek niet zo eng is. Ik ben niet meer zo bang dat de ander dan zou kunnen denken dat je hem door jouw zwijgen gelijk geeft.

Wie zwijgt, stemt toe? Dacht het niet.

Wie zwijgt, die luistert. Als het goed is.

Wie zwijgt, denkt na. Als het goed is.

Ik heb goede hoop dat wie zijn verhaal kan doen en wie zich gehoord weet, óók meer bereid is tot luisteren en nadenken als de ander zijn verhaal doet.

En dan blijken we uiteindelijk misschien wel minder uit elkaar gedreven te zijn dan we dachten.

Een mooie handreiking om weer met elkaar in gesprek te komen vond ik deze open brief van hoofdredacteur Rob Wijnberg van De Correspondent. Lees vooral ook deze antwoorden van PVV-stemmers en anderen.

Wij kunnen het maar beter weer eens gewoon gaan proberen met elkaar.

Zonder luisterangst.

______________________________

Reageren kan hieronder of op Facebook.

2 gedachten over “Luisterangst

  1. Ha Maaike,
    Dank voor je nieuwe column. Interessant punt: meer naar elkaar luisteren: links naar rechts en omgekeerd. Maar mijn vraag: bestaan die nog wel die indelingen?
    Rechts en links bv PVV en SP zijn allebei enorme aanhangers van meer geld naar de zorg en minder privatisering., minder laat pensioen en minder flexibilisering op de arbeidsmarkt. Sociaal economisch links en qua buitenlanders/moslimangst rechts laat zich kennelijk niet alleen in Nederland prima combineren.
    Omgekeerd valt me nogal eens op dat op zogeheten linkse media heel stigmatiserend over andere culturen kan worden gesproken. (De vroegere Pauw en Witteman konden daar wat van! (zie bv interview met Aboutaleb indertijd).
    De term nationaal socialisten is misschien ook een aardig of minder aardig voorbeeld?
    “Socialistisch”denken combineren met uitgesproken racistische en antisemitische opvattingen, tja wat dat betreft is er niet zo heel veel nieuws onder de zon. Ik stel voor om de begrippen links en rechts af te schaffen, wat vind je daarvan?
    Is het misschien iets om het begrip “fatsoenlijke”samenleving waarin ieder recht heeft er te “zijn” of je dat nou rechts of links noemt weer eens van stal te halen?
    En misschien gewoon weer eens de Grondwet erbij pakken.
    Staan we er nog achter? Zijn we het daarover eens?
    Fijn, mooi zo!
    Een goed begin!
    hartelijke groet
    Joyce

    1. Ja, ik heb het wat gesimplificeerd. Het slaat op de huidige ‘debat’cultuur die dat ook doet: simplificeren. Het gaat mij om burger met burger, die samen op een gelijkwaardige manier in overleg gaan.

Reacties zijn gesloten.